Абдулла Самсақов

Абдулла Абдурасул оғли Самсақов (1947-жили туғулған) — тағ-кан инженери, профессор, публицист, биограф, драматург, Қазақстан миллий география җәмийитиниң (QazaqGeography) әзаси. [1]

Тарихий йилтизи чоңқур, билимлик аилидә туғулған. Атиси Абдурасул Самсақов «Маарип» журналиниң баш муһәррири болған. Аниси Мәриямхан Исмаил Һакимбәк — педагог вә шаирә. Бовиси Һамидулла Бейҗиңда «Нур» экспорт ширкитиниң вәкили болуп ишлигән. Чоң бовиси Абдулбасит Самсақ Юсупов Н. М. Пржевальскийниң Оттура Азия бойичә экспедициялиригә тәрҗиман вә ярдәмчи сүпитидә қатнашқан. У шундақла Габриэль Бонвало вә Орлеанлиқ шаһзадә Генрихниң француз экспедициясигә һәмраһ болуп, улар билән биллә улуғ йолни бесип өткән: Алмута — Тибәт — Вьетнам — Мисир (Париж) — вә Қизил деңиз арқилиқ қайтиш — Һиндстан — Хотән — Қәшқәр — Алмута — Жаркәнт.

А. А. Самсақов оттура мәлуматни талантлиқ балилар үчүн Қазақ җумһурийәтлик №2 интернат-мәктивидә (Алмута, һазир Абай намидики) алған. 1971-жили Ташкәнт политехника институтиниң геология факультетини «тағ-кан инженери» мутәхәссислиги бойичә тамамлиған. Асасий оқуш программиси билән тәң һәрбий кафедрида оқуп, лейтенант һәрбий унваниға еришкән. Яшлиқ жиллирида әркин күрәш бойичә спорт устилиғиға намзатниң нормативини орунлиған, авиаклубта шуғуллинип, КАИ-12 планеридә учқан. Дәсләпки музыка мәлуматиға егә. 1971–1973-жиллири Киев һәрбий округиниң танк полкида взвод командири вә рота командири вәзипилиридә һәқиқий һәрбий хизмәттә болған.

1974–1994-жиллири Қурулушта инженерлиқ издиниш бойичә Бүтүниттипақ илмий-тәтқиқат институтида (Москва) вә «Казмежколхозпроект» лайиһәләш институтида (Алмута) илмий-ишләпчиқириш паалийити билән шуғулланған. Россия, Украина, Әрмәнийә, Өзбәкстан, Қазақстан вә Моңғулийә территориясидики лайиһәләргә қатнишип, һәр хил инженерлиқ вә рәһбәрлик вәзипилирини атқурған. Гидрогеология вә йәр асти сулириниң динамикиси саһасида 70 тин ошуқ илмий-техникилиқ һесават, лайиһә вә экспертлиқ хуласиниң аптори. 1994–1999-жиллири тәклип бойичә Алмута шәһири Бостандиқ наһийәси һакимийитиниң аппаратида ишлигән. 2000–2011-жиллири «Рухсар» лайиһәләш-қурулуш тәшкилатини башқурған, «Экс-сервис» вә «Алтын беркут» ЖЧШ сода ширкәтлиригә рәһбәрлик қилған.

1985-жилдин башлап А. А. Самсақовниң илмий-тәтқиқат вә иҗадий паалийити сәяһәтләр вә түркий хәлқләрниң тарихи билән мәдәнийитини үгиниш билән зич бағлинишлиқ. У тарих, география, топонимика, этнография, шундақла Оттура Азия хәлқлириниң буддизм мәдәнийитигә беғишланған 40 тин ошуқ илмий-аммибап вә анализлиқ мақалиләрни елан қилған. А. А. Самсақов «Известные уйгуры ХХ века» тәрҗимиһал энциклопедиясиниң, «Уйгуры Центральной Азии» омумий энциклопедиялик мәлуматнамисиниң (700 дин ошуқ тәрҗимиһал вә 400 дин ошуқ мақалә), шундақла бир қатар монография вә китапларниң аптори, улар җүмлисидин: «Өтүп бариду азиз акилар», «От Турфана до Алматы» вә «Қахарман елдің қайсар ұлы». [1], [2]

Әдәбий-драматургийә саһасида у «Баянчор» тарихий драмисини вә «Оғузхан» балетиниң либреттосини яратқан.

Буниңдин ташқири, тәсвирий сәнъәт саһасида А. А. Самсақов тарихий реализм жанрида Қараханийлар дәвриниң улуғ алим-энциклопедисти Мәһмуд Қәшқәрийниң һаят йоли вә сәяһәтлиригә беғишланған 40 картинидин ибарәт («Мәһмуд Қәшқәрийниң йоли») түркүмни сизған. Бу әсәрләр иҗтимаий торларда мунтизим елан қилинип туриду.